بررسي ويژگي هاي انساني و دموگرافيك خور و حوزه نفوذ آن

ميزان جمعيت و خانوار

بمنظور ارزيابي جمعيت شهر خور از نتايج سرشماري سالهاي 1345،1355 و 1365 استفاده نموده و در سال 1371 از طريق آمارگيري نمونه اطلاعات جمعيتي شهر خور را بدست آورده‌ايم. شهر خور در سال 1345 داراي 1761 نفر جمعيت و 372 خانوار ساكن بوده است.اين شهر در ميان روستاهاي كشور (آنزمان خور روستا بوده است) در سال 1345 از جمله روستاهاي پرجمعيت بوده است.چون تعداد زيادي از روستاهاي كشور كمتر از 500 نفر جمعيت دارند.

تعداد جمعيت اين شهر در سال 1355 به 2018 نفر رسيده ، يعني طي دهساله 55 -  1345 تعداد 257 نفر يا بطور متوسط سالانه 26 نفر بر جمعيت اين شهر اضافه شده است.

در سال 1365 جمعيت شهر فوق به 4001 نفر رسيده و طي دهساله 65 – 1355 از 1983 نفر يا بطور متوسط سالانه از 198 نفر افزايش برخوردار بوده است.

بر اساس نتايج آمارگيري نمونه اي از مشخصات جمعيتي شهر خور در سال 1371 جمعيت اين شهر به 5260 نفر رسيده است.

تعداد خانوارهاي ساكن در شهر خور در سالهاي سرشماري به ترتيب برابر 372 ، 389 و 809 نفر بوده و در سال 1371 به 880 نفر رسيده است.

چنانچه ارقام مندرج در جدول زير نشان مي دهد جمعيت و خانوار ساكن در شهر خور طي سالهاي 71 – 1345 همواره افزايش داشته است و طي اين سالها (26 سال) جمعيت آن بيش از سه برابر شده است بعبارت ديگر ميزان افزايش جمعيت بيش از ميزان افزايش تعداد خانوارها بوده است.

تعداد جمعيت و خانوار ساكن در شهر خور در سالهاي 1345 ، 1355 ، 1365 و 1371

نرخ رشد بعد خانوار

بر اساس اطلاعات مندرج در جدول زير مشاهده مي شود كه متوسط بعد خانوار در شهر خور در سالهاي سرشماري به ترتيب برابر 4.73 ، 5.19 و 4.94 نفر بوده و در سال 1371 به 6 نفر رسيده است. مقايسه اين ارقام نشان مي دهد كه طي سالهاي 55-1345 به همراه افزايش جمعيت در شهر خور تعداد خانوار نيز افزايش يافته ولي ميزان افزايش جمعيت بيش از افزايش خانوارها بوده و در نتيجه بعد خانوار افزايش يافته و يا بعبارت ديگر خانوارهاي ساكن در اين شهر وسيع تر شده اند.

متوسط بعد خانوار و درصد رشد سالانه خانوارهاي ساكن در شهر خور در سالهاي 1345 ،1355 ،1365 و 1371

وسيع شدن بعد خانوار معمولا" ناشي از عواملي مانند كاهش مرگ ومير عمومي، كاهش مرگ و مير اطفال ، افزايش ميزان مواليد ، و كاهش ميزان مهاجر فرستي مي باشد.

در اين شهر عمدتا" كاهش مرگ و مير اطفال و كاهش مرگ و مير عمومي بعنوان عوامل عمده افزايش بعد خانوار بوده است.

ساختار جنسي و سني جمعيـت

توزيع جمعيت به تفكيك جنس و گروههاي مختلف سني در هيچيك از نقاط روستايي كشور در نتايج سرشماري ها موجود نيست به همين جهت نمي توان توزيع جنسي و سني جمعيت خور را نيز در سال هاي (1345 ، 1355 و 1365) مورد ارزيابي قرار داد فقط نسبت جنسي جمعيت در دهستان حومه كه خور نيز در آن قرار گرفته در سال 1365 برابر 4/104 بوده است.

در آمارگيري مهندسين مشاور در سال 1371 نسبت جنس جمعيت در خور برابر 7/104 بدست آمده يعني در مقابل هر 105 نفر مرد حدود 100 نفر زن در اين شهر ساكن بوده اند. آنچه كه از نظر توزيع جنسي در اين شهر مشاهده شده عليرغم مهاجرت سرپرستان خانوارها به كشور هاي خليج فارس نسبت جنسي در اين شهر در حد استاندارد (105-103) مي با شد در نتيجه مي توان گفت از طرفي نسبت پسرزايي در اين شهر بالا بوده و از طرف ديگر ميزان مهاجرفرستي جوانان به ساير نقاط بسيار ناچيز مي باشد.

جدول زير توزيع درصد جمعيت ساكن در شهر خور را بر حسب گروههاي سني پنج ساله به تفكيك جنس نشان مي دهد با مراجعه به اين جدول مشاهده مي شود كه جمعيت اين شهر بسيار جوان بوده بطوريكه نزديك به نيمي از جمعيت آن كمتر از 15 ساله بوده و در عوض درصد بسيار ناچيزي (3/2درصد) جزء جمعيت سالخورده (65ساله به بالا) بوده اند.

توزيع درصد جمعيت ساكن در خور بر حسب گروههاي سني پنجساله به تفكيك جنس در سال 1371

ميـزان مـهاجرت و رونـد رشـد جمعيـــت در شهر خــــور

چنانكه قبلاً مشاهده كرديم شهر خور طي سالهاي 71 – 1345 همواره افزايش جمعيت داشته است ولي ميزان اين افزايش متغير مي باشد در جدول شماره 5 رشد سالانه جمعيت و خانوار ساكن اين شهر طي سالهاي فوق مورد محاسبه قرار گرفته است.چنانكه ارقام مندرج در اين جدول نشان مي دهد جمعيت خور طي سالهاي 55- 1345 بطور متوسط سالانه 1.4 درصد رشد داشته است. و چون اين رقم از رقم متوسط رشد طبيعي جمعيت (حدود 2/3 درصد) كمتر مي باشد مي توان گفت اين شهر طي دهساله 55 – 1345 مهاجرفرست بوده است. در ضمن رشد سالانه خانوارهاي ساكن در اين شهر طي اين دوره برابر 0.45 مي باشد كه چون اين رقم از رقم رشد جمعيت (1.4) كمتر است مي توان گفت كه بعد خانوار در اين دوره افزايش داشته است.

طي سالهاي 65-1355 جمعيت خـور بطور متوسـط در سـال 7.1 درصـد افزايـش داشتـه كه چـون اين رقـم از رشــد طبيعي جمعيت (حدود 3.4 درصـد) بيشتر است مي توان گفت كه شهر خـور در اين دوره مهاجرپذير بوده است بعبارت ديگر اگر شهر خور فقط براساس رشد طبيعي جمعيت افزايش مي يافت مي بايست جمعيت آن از 2018 نفر در سال 55 به 2819 در سـال 1365 برسد . در صورتيكه جمعيت آن در سـال 1365 برابر 4001 نفر بوده است يعني 1182 نفر از جمعيت آن بعلت مهاجرپذير و يا مواليد ناشي از مهاجرين بوده است. عامل عمده مهاجرت به اين شهر را نيز مي توان مسائل ناشي از انقلاب و جنگ تحميلي دانست. البتــه احتمال كم شماري جمعيت اين شهر در سال 1355 نيز وجود دارد.

بعد خانوار طي سالهاي 1355-65 از رشدي معادل 7.6 درصد در سال برخوردار بوده كه نسبت به رشد جمعيت (7.1درصد) بيشتر مي باشد يعني بعد خانوار از افزايش بيشتري برخوردار بوده كه د ليل آن افزايش مهاجرپذيري و در نتيجه افزايش درصد خانوارهاي كم جمعيت مي باشد.در آمارگيري سال 1371 جمعيت خور به 5260 نفر رسيده و طي سالهاي 71- 1365 بطور متوسط داراي 7/4 درصد رشد بوده كه اين رقم نيز چون از رشد طبيعي بيشتر است مي توان گفت كه شهر خور طي 6 ساله 71 – 1365 نيز مهاجر پذير بوده ولي از شدت مهاجر پذيري آن كاسته شده است . پايان يافتن جنگ و افزايش جمعيت مي توانند از دلايل عمده كاهش ميزان مهاجرپذيري در اين شهر باشند.

تعداد خانوار هاي ساكن در اين شهر طي سالهاي 1365-71 از رشدي معادل 1.4 درصد در سال برخوردار بوده كه از طرفي نسبت به رقم مشابه در دوره قبل و از طرف ديگر نسبت به رشد جمعيت در همين دوره كمتر مي باشد كه اين امر بعلت وسيع شدن بعد خانوار در اين شهر ميباشد. وسيع شدن بعد خانوار چنانكه قبلا" بيان شد ناشي از كاهش مرگ و مير اطفال و مرگ و مير عمومي و كاهش ميزان مهاجر پذيري مي باشد.

درصد رشد سالانه جمعيت و خانوار ساكن شهر خـور طي سالهاي 71 – 1345

باتشکرازآقايان يونس قانع و علي شفيعي